Kun je een ambitie hebben voor een ander? Ik betrapte me er laatst op dat ik wilde dat mijn puberzoon een regelmatig slaapritme zou aanhouden, dat mijn vriendin meer zou bewegen, en dat mijn collega wat zorgvuldiger zou zijn. Steeds weer dezelfde valkuil: ik denk te weten wat goed is voor een ander.
De valkuil van de adviseur
Organisatieadviseurs en coaches zijn bijzonder vatbaar voor deze valkuil. We zijn getraind in het herkennen van patronen, het analyseren van situaties en het formuleren van adviezen. Maar de kunst is niet om te vertellen wat er moet gebeuren, de kunst is om de ander te helpen ontdekken wat zij willen bereiken.
Het verschil is subtiel maar cruciaal. Een ambitie die van buiten wordt opgelegd, houdt zelden stand. Een ambitie die van binnenuit groeit, heeft de kracht om gedrag werkelijk te veranderen.
De tandenborstel
Een mooi voorbeeld uit de praktijk. In een zorginstelling voor ernstig gehandicapte bewoners was het de gewoonte dat medewerkers na het tandenpoetsen door de bewoners nog even naborselden. Logisch vanuit hygiëne. Maar een medewerker stelde de vraag: past dit bij onze uitgesproken ambitie om de autonomie en waardigheid van bewoners te respecteren?
De oplossing was simpel maar betekenisvol: draai de volgorde om. Laat medewerkers eerst poetsen, en bewoners daarna zelf. Het resultaat was hetzelfde, maar het signaal fundamenteel anders.
Wat betekent dit voor ons werk?
Goed advieswerk begint met luisteren. Niet met een oplossing, maar met de vraag: wat wil u bereiken? En zijn uw acties in lijn met die ambitie?
Soms is het effectiefste wat we kunnen doen niet het aandragen van nieuwe ideeën, maar het zichtbaar maken van de discrepantie tussen wat iemand zegt te willen en wat iemand doet. Dat is confronterend, maar het is ook de snelste weg naar echte verandering.