Een team krijgt de leider die het verdient. En een leider krijgt het team dat hij verdient. Het klinkt provocerend, maar er zit een diepe waarheid in deze observatie van organisatiepsycholoog Manfred Kets de Vries.
De onzichtbare wisselwerking
De relatie tussen leidinggevende en medewerkers is altijd een wisselwerking. Beiden beïnvloeden elkaars gedrag, vaak onbewust. Een leider die controleert, creëert medewerkers die afwachten. Medewerkers die klagen, creëren een leider die stuurt. Zo ontstaan patronen die niemand bewust heeft gekozen, maar die iedereen in stand houdt.
Arend Ardon beschrijft dit treffend: zolang we vooral focussen op wat de ander anders moet doen, verandert er niets. Echte transformatie begint pas wanneer we onze eigen rol in het patroon onderzoeken.
De blinde vlek
We zien het gedrag van anderen met grote helderheid. De collega die nooit feedback geeft. De medewerker die verantwoordelijkheid ontwijkt. De bestuurder die alleen naar cijfers kijkt. Maar onze eigen bijdrage aan het patroon? Die is lastiger te zien.
Dat is geen zwakte, het is menselijk. We zitten in het systeem en kunnen het daardoor niet volledig overzien. Juist daarom is reflectie met een buitenstaander waardevol. Niet iemand die vertelt wat je fout doet, maar iemand die helpt om het patroon zichtbaar te maken.
De vraag die verandert
De krachtigste vraag die je jezelf kunt stellen is niet: "Wat moet de ander anders doen?" Maar: "Wat doe ik waardoor dit patroon in stand blijft?"
Het antwoord is zelden comfortabel. Maar het is altijd productief.
Bij AVOP begeleiden we leiders en teams die bereid zijn om deze vraag eerlijk te stellen. Niet omdat het makkelijk is, maar omdat het de enige weg is naar duurzame verandering.